موسسه تحقیقات، آموزش و پیشگیری سرطان
بسم الله الرحمن الرحیم    جمعه ۲۸ شهریور ۱۳۹۳
جستجو
موسسه تحقیقات، درمان و آموزش سرطان
تغییر سایز حروف: افزایش اندازه حروف کاهش اندازه حروف
صفحه اصلی > مقالات > آنچه باید دربارۀ سرطان کولون و رکتوم بدانید
آنچه باید دربارۀ سرطان کولون و رکتوم بدانید

آنچه باید دربارۀ سرطان کولون و رکتوم بدانید

What You Need To Know About™ Cancer of the Colon and Rectum

دربارۀ این مقاله

این مقالة پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) دربارۀ سرطان کولون و رکتوم است. به سرطانی که از کولون شروع شود سرطان کولون، و به سرطانی که از رکتوم شروع شود سرطان رکتوم می‌گویند. سرطانی که از هريك از این اندام‌ها شروع شود را سرطان کولورکتال مي‌نامند.

در این مقاله، مطالبی دربارۀ عوامل خطرزای احتمالی، غربالگری، علائم، تشخیص، و درمان خواهید خواند. همچنین فهرستی از سؤال‌ها هم برای پرسیدن از پزشک وجود دارد. شاید همراه داشتن این مقاله در ملاقات بعديتان با پزشک مفید باشد.

اگر اطلاعات بیش‌تری دربارۀ سرطان کولورکتال می‌خواهید، لطفأ به سایت ما به پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) مراجعه کنید.

کولون و رکتوم

کولون و رکتوم بخش‌هایی از دستگاه هاضمه هستند. آنها یک مجرای بلند و قابل انعطاف را به نام روده بزرگ تشکیل می‌دهند. کولون حدود 1 تا 1.5 متر ابتدای روده  بزرگ، و رکتوم چند سانتی‌متر انتهایی آن است.

غذای نیمه هضم شده از روده کوچک وارد کولون می‌شود. کولون مواد غذایی و آب را از غذا جدا كرده و بقیه را تبدیل به مواد زائد (مدفوع) می‌کند. مواد زائد از کولون عبور مي‌كند و وارد رکتوم می‌شود سپس از راه مقعد از بدن خارج می‌شوند.

آشنایی با سرطان

سرطان در سلول‌ها (واحد سازنده بافت‌ها) شروع می‌شود. بافت‌ها هم اندام بدن را می‌سازند.
در حالت عادی، سلول‌ها رشد می‌کنند و تقسیم می‌شوند تا همزمان با نیاز بدن سلول‌های جدید ایجاد کنند. وقتی سلول‌ها پیر می‌شوند، می‌میرند، و سلول‌های جدید جای آنها را می‌گیرند.

بعضی وقت‌ها، این فرایند منظم دچار اختلال می‌شود. سلول‌های جدید وقتی بدن به آنها احتیاج ندارد تشکیل می‌شوند، و سلول‌های پیر هم زمانی که باید بمیرند نمی‌میرند. سلول‌های اضافی یک توده از بافت به نام بافت زائد یا تومور تشکیل مي‌دهند.

تومورها خوش‌خیم یا بدخیم هستند

تومورهای خوش‌خیم سرطان نیستند:  

  • تومورهای خوش‌خیم به‌ندرت تهدیدکننده حیات انسان هستند.
  • اکثر تومورهای خوش‌خیم قابل خارج کردن هستند و بعد از آن معمولاً دوباره رشد نمی‌کنند.
  • تومورهای خوش‌خیم به بافت‌های اطراف خود تهاجم نمی‌کنند.
  • سلول‌های با منشاء تومورهای خوش‌خیم به بقیه بخش‌های بدن گسترش پیدا نمی‌کنند.

تومورهای بدخیم سرطان هستند:

  • تومورهای بدخیم در کل خطرناک‌تر از تومورهای خوش‌خیم هستند. آنها می‌توانند تهدید کننده حیات انسان باشند.
  • تومورهای بدخیم معمولاً قابل خارج کردن هستند. اما بعضی وقت‌ها بعد از آن هم دوباره رشد می‌کنند.
  • تومورهای بدخیم به بافت‌ها و اندام‌های کناري خود حمله مي‌کنند و به آنها صدمه مي‌زنند.
  • سلول‌های سرطانی معمولاً از یک تومور بدخیم جدا مي‌شود. و به بقیه نقاط بدن گسترش پیدا مي‌كنند. سلول‌های سرطانی با ورود به جریان خون یا دستگاه لنفاوی به تمام بدن انتشار مي‌يابند. سلول‌های سرطانی، تومورهای جدید که به بقیه اندام‌ها آسیب می‌رساند را می‌سازند. به گسترش سرطان متاستاز گفته می‌شود.

وقتی سرطان کولورکتال به خارج از کولون و رکتوم گسترش مي‌يابد، سلول‌های سرطانی معمولاً در غده لنفاوی مجاور پیدا می‌شوند. اگر سلول‌های سرطانی به این غدد رسیده باشند، ممکن است به سایر غدد لنفاوی و اندام‌ها نیز گسترش پیدا کرده باشند. سلول‌های سرطان کولورکتال بیش‌تر اوقات به کبد رسوخ می‌کنند.

وقتی سرطان از محل اصلی خود به یک نقطه دیگر بدن نفوذ كرد، تومور جدید با سلول‌های غیرطبیعی مشابه و نامی مشابه تومور مبدأ را دارند. مثلاً، اگر سرطان کولورکتال به کبد رسوخ كرد، سلول‌های سرطانی در کبد در حقیقت سلول‌های سرطانی کولورکتال هستند. نام این بیماری سرطان کولورکتال گسترش یافته (متاستازي) است، و سرطان کبد نام نمی‌گیرد. به همین دلیل، مانند سرطان کولورکتال درمان می‌شود، نه سرطان کبد. پزشکان تومور جدید را بیماری دوردست یا متاستاز می‌نامند.

عوامل خطرزا

هیچ‌کس دلایل دقیق سرطان کولورکتال را نمی‌داند. پزشکان اغلب نمی‌توانند توضیح دهند چرا شخصی به این بیماری مبتلا می‌شود و شخص دیگر نمی‌شود. با اين‌حال، واضح است که سرطان کولورکتال واگیر نیست و هیچ كس نمی‌تواند این بیماری را از دیگری بگیرد.

تحقیقات نشان داده است که كساني که عوامل خطرزای مشخصی دارند بیش‌تر از بقیه احتمال ابتلا به این بیماری را دارند. عامل خطرزا، چیزی است که احتمال ابتلا به بیماری را افزایش می‌دهد.

مطالعات، عوامل خطرزای زیر را برای سرطان کولورکتال یافته است :

  • سن بالای 50 سال : احتمال ایجاد سرطان کولورکتال با افزایش سن بیش‌تر می‌شود. بیش از 90 درصد مبتلايان به این بیماری بعد از 50 سالگی تشخیص داده می‌شوند. سن متوسط تشخیص، 72 سال است.
  • پولیپ‌های کولورکتال : پولیپها بیرون زده‌گی‌هایی روی دیواره داخلی کولون یا رکتو‌م‌اند، كه در افراد بالای 50 سال شایع‌اند. بیش‌تر پولیپ‌ها خوش‌خیم (غیرسرطانی) هستند، اما بعضی از پولیپ‌ها (آدنوم‌ها) به سرطان تبدیل مي‌شوند. پیدا کردن و خارج کردن پولیپ‌ها احتمال سرطان کولورکتال را کاهش مي‌دهد.
  • سابقه خانوادگی سرطان کولورکتال : وابستگان نزدیک (پدر و مادر، برادرها، خواهرها، یا فرزندان) یک فرد با سابقه‌ای از سرطان کولورکتال، بیش‌تر احتمال ابتلا به این بیماری را دارند، به‌خصوص اگر آن فرد در سنین پایین مبتلا به سرطان شده باشد. اگر چند تن از وابستگان نزدیک سابقه ابتلا به سرطان کولورکتال را داشته باشند، احتمال حتی بیش‌تر می‌شود.
  • تغییرات ژنتیک : تغییرات در ژن‌های خاصی احتمال سرطان کولورکتال را افزایش می‌دهد.
  • سرطان کولون غیرپولیپی ارثی (HNPCC(Hereditary nonpolyposis Colorectal Cancer : شایع‌ترین نوع ارثی (ژنتیک) سرطان کولورکتال است و شامل 2 درصد کل موارد سرطان کولورکتال می‌شود. این بیماری به علت تغییراتی در یک ژن HNPCC ایجاد می‌شود. بیش‌تر كساني که یک ژن تغییر یافته HNPCC دارند به سرطان کولون مبتلا می‌شوند، و سن متوسط ابتلا به سرطان کولون در این افراد 44 سال است.
  • پولیپوز آدنومتوز فامیلیال (FAP) : بیماری ارثیِ نادری است که در آن صدها پولیپ در کولون و رکتوم تشکیل می‌شوند. به علت تغییر در یک ژن خاص به نام APC ایجاد مي‌ شود، و اگر بيماري پوليپوز آدنومتوز فاميليال (FAP) درمان نشود، تا سن 40 سالگی تبدیل به سرطان کولورکتال می‌شود. پوليپوز آدنومتوز فاميليال (FAP) کم‌تر از 1 درصد کل موارد سرطان کولورکتال را شامل می‌شود.

اعضای خانواده كساني که مبتلا به سرطان كولون غيربيوپسي ارثي (HNPCC) یا پوليپوز آدنومتوز فاميليال (FAP) هستند بايد آزمایش ژنتیک برای جست‌وجوی تغییرات ژنتیکی خاص انجام دهند. ممکن است برای کسانی که در ژن‌هایشان این تغییرات را دارند، مسئولین بهداشتی روش‌هایی را برای کم کردن احتمال سرطان کولورکتال، و یا برای تشخیص آسان‌تر بیماری پیشنهاد کنند. پزشک می‌تواند برای بزرگسالان مبتلا به پوليپوز آدنومتوز فاميليال (FAP) ، برای خارج کردن تمام یا بخشی از کولون و رکتوم جراحي پیشنهاد کند.

  • سابقه شخصی سرطان : كسي که قبلا مبتلا به سرطان کولورکتال بوده می‌تواند دوباره مبتلا به سرطان کولورکتال شود. همچنین، خانم‌هایی که سابقه سرطان تخمدان، رحم (آندومتر)، یا پستان دارند بیش‌تر احتمال دارد که به سرطان کولورکتال مبتلا شوند.
  • کولیت اولسراتیو یا بیماری كولون : شخصی که سال‌ها مبتلا به بیماری‌ای باشد که باعث التهاب کولون شود (مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کولون) بیش‌تر در معرض خطر ابتلا به سرطان کولورکتال است.
  • رژیم غذایی : مطالعات نشان می‌دهد که رژیم‌های غذایی با چربی بالا (به‌خصوص چربی حیوانی) و کلسیم، فولات، و فیبر پایین ممکن است خطر سرطان کولورکتال را زیاد کند. همچنین، بعضی مطالعات نشان می‌دهد کسانی که در رژیم غذایی خود کم‌تر از میوه و سبزی‌ها استفاده می‌کنند ممکن است در معرض خطر بیش‌تر سرطان کولورکتال قرار داشته باشند. البته نتایج تحقیقات همیشه یکسان نیست، و تحقیقات بیش‌تری در مورد تأثير رژیم غذایی در احتمال ابتلا به سرطان کولورکتال باید انجام شود.
  • سیگار کشیدن : كسي که سیگار می‌کشد ممکن است در معرض خطر بیش‌تری برای ابتلا به پولیپ و سرطان کولورکتال باشد.

از آنجا ‌که بيماران مبتلا به سرطان کولورکتال امكان دارد دوباره به سرطان کولورکتال مبتلا شوند، بايد به‌صورت منظم کنترل شوند. اگر مبتلا به سرطان کولورکتال هستید، شايد نگران باشید اعضای خانواده شما به این بیماری مبتلا شوند. آنها که فکر می‌کنند در معرض ابتلا به این بیماری هستند باید با پزشک خود مشورت کنند، و او روش‌هایی را برای کاهش این خطر و وقت ملاقات‌های مناسبی را برای کنترل منظم پیشنهاد خواهد كرد. برای آشنایی بیش‌تر با روش‌هایی که پولیپ‌ها و سرطان کولورکتال را تشخیص مي‌دهند به بخش غربالگری مراجعه کنید.

غربالگری

آزمایش‌های غربالگری برای پیدا کردن پولیپ‌ها و سرطان قبل از اینکه علائمی وجود داشته باشد به پزشک کمک مي‌کند. پیدا کردن و خارج کردن پولیپ‌ها ممکن است از سرطان کولورکتال پیشگیری کند. همچنین، به‌نظر می‌رسد درمان سرطان کولورکتال وقتی که این بیماری در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود مؤثرتر است.

برای پیدا کردن پولیپ‌ها یا سرطان کولورکتال در مراحل ابتدایی:

  • افراد در دهۀ 50 سالگی و مسن تر باید غربالگری شوند.
  • كساني که خود را در گروه خطر بیش‌تر از متوسط از نظر سرطان کولورکتال مي‌دانند باید با پزشک خود دربارۀ لزوم انجام غربالگری قبل از 50 سالگی، و اینکه چه آزمایشی را بدهند، فواید و خطرات هر آزمایش، و فاصله بین ملاقات‌ها مشورت کنند.

از آزمایش‌های غرباگری زیر برای پیدا کردن پولیپ‌ها، سرطان، و سایر نقاط غیرطبیعی در بدن می‌توان استفاده کرد. دربارۀ هر آزمایش پزشك توضيحات بيش‌تري خواهد داد.

  • آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT) : گاهی سرطان یا پولیپ‌ها خونریزی می کنند، و آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT) می‌تواند مقادیر بسیار کم خون در مدفوع را شناسایی کند. بايد دانست كه موارد خوش‌خیم (مانند بواسیر) نیز باعث ایجاد خون در مدفوع مي‌شود.
  • سیگموئیدوسکوپی : پزشک داخل رکتوم (راست روده) و بخش پایینی کولون را با لوله‌اي دارای روشنایی به نام سیگموئیدوسکوپ بررسی می‌کند، و اگر پولیپی پیدا شود آن را خارج می‌کند. فرایند خارج کردن پولیپ‌ها «پولیپکتومی»(Polypectomy) نام دارد.
  • کولونوسکوپی: پزشک داخل رکتوم (راست روده) و تمام کولون را با استفاده از یک لوله بلند، دارای روشنایی به نام کولونوسکوپ بررسی می‌کند، و پولیپ‌هایی را که پیدا می‌کند خارج می‌سازد.
  • باریم انما (تنقیه) با کنتراست دوگانه : به بیمار یک تنقیه با محلول باریم داده می‌شود، و هوا به داخل رکتوم پمپ می‌شود. چندین عکس رادیولوژی از کولون و رکتوم گرفته می‌شود. باریم و هوا کمک می‌کنند رکتوم و کولون واضح‌تر در عکس‌ها نشان داده شوند و پولیپ‌ها و تومورها دیده شوند.
  • معاینه انگشتی رکتوم : معاینه انگشتی معمولاً بخشی از معاینات بالینی معمول است. پزشک یک انگشت که داخل دستکش، و چرب شده را داخل رکتوم قرار می‌دهد تا نقاط غیرطبیعی را حس کند.
  • کولونوسکوپی مجازی : این روش در حال مطالعه است. به بخش «امیدبخشی تحقیقات سرطان» مراجعه کنید.

خواندن خلاصه نکات مقاله پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) تحت عنوان «غربالگری سرطان کولورکتال: پرسش و پاسخ» را به شما توصيه مي‌كنيم.

می‌توانید سؤال‌هاي زیر را از پزشک خود را بپرسید :

  • کدام آزمایش را برای من پیشنهاد می‌کنید؟ و چرا؟
  • هزینه این آزمایش چقدر است؟ آیا بیمه برنامه‌ای برای پرداخت آزمایش‌های غربالگری دارد؟
  • آیا آزمایش دردناک خواهد بود؟
  • چقدر طول می‌کشد تا بعد از آزمایش از نتایج آن با خبر شوم؟

علائم

یک علامت شایع سرطان کولورکتال تغییر در عادات گوارشی است. بعضی از این علائم عبارتند از :

  • داشتن اسهال یا یبوست.
  • احساس عدم تخليه كامل روده.
  • دیدن خون (قرمز روشن یا خیلی تیره) در مدفوع.
  • متوجه شوید مدفوع باریک‌تر از معمول شده است.
  • داشتن زور پیچ یا گرفتگی عضلانی مداوم، یا احساس پری یا نفخ.
  • کاهش وزن بدون دلیل مشخص.
  • احساس خستگی شدید دائمی.
  • داشتن حالت تهوع یا استفراغ.

در اغلب موارد این علائم مربوط به سرطان نیستند. سایر مشکلات جسمی نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. هر كس که این علامت‌ها را داشته باشد باید با پزشک مشورت کند تا در سریع‌ترین زمان ممکن تشخیص داده شود و درمان گردد.

معمولاً سرطان در مراحل ابتدایی باعث ایجاد درد نمی شود. مهم است که منتظر احساس درد برای رفتن به پزشک نباشید.

تشخیص

اگر نتایج آزمایش غربالگری فرد نشان‌دهنده سرطان باشند یا اگر فرد علائم بالینی دارد، پزشک باید متوجه شود آیا دلیل آن سرطان یا سایر عوامل است و از او دربارۀ سوابق پزشكي خودش و خانواده‌اش سؤال می کند و معاینه بالینی به عمل می‌آورد، و یک یا چند آزمایش که در بخش غربالگری توضیح داده شد هم انجام مي‌شود.

اگر معاینه بالینی و نتایج آزمایش‌ها حاكي از عدم وجود سرطان باشد، پزشک تصمیم مي‌گیرد که دیگر هیچ آزمایش و هیچ درمانی لازم نیست، و فقط یک نوبت ملاقات برای بررسی‌های کلی پیشنهاد مي‌کند.

اگر آزمایش‌ها یک منطقه غیرطبیعی (مانند پولیپ) را نشان دهند. احتمال دارد یک نمونه‌برداری برای بررسی سلول‌های سرطانی لازم باشد. اغلب بافت غیرطبیعی  را هنگام کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی خارج مي‌كنند و متخصص آسیب‌شناسی با میکروسکوپ، بافت را از نظر سلول‌های سرطانی بررسی می کند.

می‌توانید قبل از انجام نمونه‌برداری از پزشک خود این سؤال‌ها را بپرسید :

  • نمونه‌برداری چگونه انجام می‌شود؟
  • آیا برای نمونه‌برداری بايد به بیمارستان بروم؟
  • چقدر طول می‌کشد؟ آیا بدون بیهوشی انجام می‌شود؟ آیا درد دارد؟
  • آیا خطر دارد؟ آیا امکان عفونت یا خونریزی بعد از عمل وجود دارد؟
  • چقدر طول می کشد تا بهبود بیابم؟ چه زمانی می‌توانم رژیم غذایی معمولی داشته باشم؟
  • چه زماني از نتیجه آزمایش با خبر مي‌شوم؟
  • اگر سرطان داشته باشم، چه کسی دربارۀ مراحل بعدی با من صحبت می‌کند؟ و چه زمانی؟

مرحله‌بندی

اگر نمونه‌برداری نشان دهد که سرطان وجود دارد، پزشک برای انتخاب بهترین درمان نیاز به آگاهي از چگونگي گسترش (مرحله) بیماری دارد. مرحله بیماری براساس تهاجم یا عدم‌تهاجم تومور به بافت‌های مجاور، گسترش یا عدم‌گسترش سرطان، و محل‌های احتمالی انتشار آن در بدن، تعیین می‌شود.

به‌منظور تعيين مرحله بيماري بعضی از این آزمایش‌ها تجویز مي‌شود :

  • آزمایش خون: پزشک دنبال آنتی‌ژن ِکارسینوامبریونیک CEA)carcinoembryonic Antigen) و ترکیبات دیگر در خون می‌گردد. مقدار آنتی‌ژن ِکارسینوامبریونیک CEA)carcinoembryonic Antigen) در خونِ بعضی از كساني که سرطان کولورکتال یا مشکلات دیگر دارند بالا است.
  • کولونوسکوپی : اگر برای بیمار کولونوسکوپی انجام نشده باشد، پزشک به‌وسیله کولونوسکوپی به دنبال مناطق غیرطبیعی در تمام طول کولون و رکتوم می‌گردد.
  • سونوگرافی داخلِ رکتومی : یک ردیاب سونوگرافی (مافوق صوت) داخل رکتوم قرار می‌دهند. ردیاب امواج صوتیِ غیرقابل شنیدن را به بیرون می‌فرستد. امواج از رکتوم و بافت‌های اطراف آن منعکس می‌شود، و یک کامپیوتر از انعکاس امواج برای تولید تصویر استفاده می‌کند. ممکن است تصویر عمق رشد تومورِ رکتوم یا گسترش احتمالی سرطان به غدد لنفاوی یا بافت‌های مجاور را نشان دهد.
  • عکس اشعه ايكس از قفسه سینه : عکس‌های اشعه ايكس قفسه سینه نشان مي‌دهند که آیا سرطان به ریه رسوخ كرده یا نه.
  • سي.تي.اسکن (CT Scan) : یک دستگاه اشعه ايكس که به کامپیوتر متصل است تعدادي عکس دقیق از مناطق داخل بدن می‌گیرد. گاهي یک ماده رنگی به بيمار تزریق مي‌شود. سي.تي.اسکن (CT Scan) نشان مي‌دهد که آیا سرطان به کبد، ریه‌ها، یا اندام‌های دیگر منتشر شده یا نه.

پزشک بعضي وقت‌ها از آزمایش‌های دیگري (مانند MRI) نیز برای بررسی گسترش سرطان استفاده مي‌کند. گاهی مرحله‌بندی تا انجام جراحی برای خارج کردن تومور، کامل نمی‌شود (جراحی برای سرطان کولورکتال در بخش درمان توضیح داده شده است).

سرطان کولورکتال با مراحل زیر توصیف مي‌شود :

  • مرحله صفر (0) : سرطان فقط در داخلی‌ترین لایه پوشاننده کولون یا رکتوم دیده می‌شود. نام دیگر مرحله صفر سرطان کولورکتال كارسينوم درجا(Carcinoma In Situ) است.
  • مرحله يك (I) : تومور به لایه داخلی کولون یا رکتوم رسوخ کرده ولي هنوز به داخل دیواره نفوذ نکرده است.
  • مرحله دو (II) : تومور بیش‌تر به داخل دیواره کولون یا رکتوم گسترش پیدا کرده است، و به بافت‌هاي مجاور تهاجم کرده، اما هنوز سلول‌های سرطانی به غدد لنفاوی نرسيده است.
  • مرحله سه (III) : سرطان به غدد لنفاوی مجاور رسيده، اما به بخش‌های دیگر بدن گسترش پیدا نکرده است.
  • مرحله چهار (IV) : سرطان در بخش‌های دیگر بدن مانند کبد و ریه‌ها منتشر شده است.
  • عود: به سرطانی گفته می‌شود که درمان شده و پس از یک دوره زمانی که در آن دوره سرطان قابل شناسایی نیست، برمی‌گردد. ممکن است بیماری در کولون یا رکتوم، یا بخش دیگری از بدن عود کند (برگردد).

درمان

بسیاری از بيماران مبتلا به سرطان کولورکتال می‌خواهند نقش فعالی در تصمیم‌گیری دربارۀ مراقبت پزشکیِ خودشان داشته باشند. و اين طبیعی است که بخواهند تا جایی که امکان دارد دربارۀ بیماری و انتخاب‌های درمانی خودشان بدانند. البته شوک واضطراب بعد از تشخیص، امكان فکر کردن به سؤال‌هایی که می خواهید از پزشک خود بپرسید را مشکل مي‌کند. معمولاً نوشتن فهرست سؤال‌ها قبل از وقت ملاقات کمک می‌کند.

برای یادآوری حرف‌های پزشک می‌توانید یادداشت برداريد یا با اجازة او حرف‌هايش را ضبط كنيد. يا یک عضو خانواده یا یک دوست را برای شرکت در بحث، یادداشت برداشتن، یا فقط شنيدن حر‌ف‌هاي پزشك همراه خود ببرید.

لازم نیست تمام سؤال‌ها را در یک جلسه بپرسید. بعداً باز هم این امکان را دارید تا از پزشک یا پرستارتان بخواهید تا مسائلی را که واضح نیستند، توضیح دهند و دربارۀ جزئیات بیش‌تر بپرسید.

ممکن است پزشک بيمار را به متخصصی که در زمینۀ درمان سرطان کولورکتال تجربه دارد ارجاع دهد، یا خود بیمار درخواست ارجاع کند. متخصصینی که سرطان کولورکتال را درمان می‌کنند عبارتند از: جراح‌ها، متخصص‌های سرطان، و پرتوتابی سرطان (Radiation Oncologists) گاهي گروهی از پزشکان در درمان بيمار با هم همکاری دارند.

روش‌های درمانی

گزينه‌هاي درمان عمدتاً بستگی به محل تومور در کولون یا رکتوم و مرحله بیماری دارد. درمان سرطان کولورکتال شامل جراحی، شیمی‌درمانی، درمان بیولوژیک، یا پرتودرمانی است. بعضی بيماران ترکیبی از این درمان‌ها را دارند. این درمان‌ها در زیر توضیح داده شده‌اند.
گاهی سرطان کولون به شکل متفاوتی از سرطان رکتوم درمان می‌شود. انواع درمان سرطان کولون و رکتوم به‌طور جداگانه در زیر توضیح داده شده‌اند.
پزشک گزينه‌هاي درمان و نتایج احتمالی را برای بیمار شرح مي‌دهد. شما و پزشکتان می‌توانید برای رسیدن به یک برنامه درمانی که با نیازهای شما سازگاری دارد، با هم مشورت و همكاري کنید.

گزينه‌هاي درمان سرطان شامل درمان موضعی و درمان سیستمیک (فراگیر) است.

  • درمان موضعی : جراحی و پرتودرمانی، درمان‌های موضعی هستند. این درمان‌ها بافت‌هاي سرطاني را در کولون یا رکتوم یا نزدیک آنها، از بدن بيمار خارج می‌کنند. زمانی‌که سرطان کولورکتال به سایر نقاط بدن گسترش پیدا کرده باشد، از درمان موضعی برای کنترل بیماری در همان نقاط مشخص استفاده مي‌شود.
  • درمان سیستمیک (فراگیر) : شیمی‌درمانی و درمان بیولوژیک (زیست‌شناختی) درمان‌های سیستمیک هستند. داروها وارد جریان خون می‌شوند و سرطان را در سرتاسر بدن نابود یا مهار می‌کنند.

چون درمان سرطان معمولاً به سلول‌ها و بافت‌های سالم آسیب می‌رساند، عوارض جانبی هم شایع هستند. عوارض جانبی عمدتاً بستگی به میزان و نوع درمان دارند، و برای بيماران مختلف متفاوتند، و از جلسه درمانی تا جلسه دیگر تغییر مي‌کنند. قبل از شروع درمان، گروه مراقبت پزشکی شما عوارض جانبی احتمالی را توضیح می‌دهند و روش‌هایی را برای کمک به مهار آنها توصیه می‌کنند.

در هر مرحله بیماری، مراقبت حمایتی برای کاهش عوارض جانبی، برای تسكين درد علائم دیگر و ايجاد آرامش براي نگرانی‌های روحی در دسترس است.

می‌توانید با پزشک خود دربارۀ شرکت در پژوهش بالینی که یک مطالعه تحقیقی دربارۀ روش‌های درمانی جدید است، صحبت کنید. بخش «امیدبخشی تحقیقات سرطان» اطلاعات بیش‌تری دربارۀ پژوهش بالینی دارد.

قبل از آغاز درمان سؤال‌هاي زیر از پزشک مناسب به‌نظر مي‌رسد :

  • مراحل این بیماری چیست؟ آیا سرطان گسترش پیدا کرده است؟
  • انتخاب‌های درمانی من کدامند؟ کدام را برای من پیشنهاد می‌کنید؟ آیا بر روي من بیش‌تر از یک نوع درمان انجام می‌شود؟
  • فوایدی که برای هر نوع درمان انتظار دارید چيست؟
  • خطرها و عوارض جانبی احتمالی هر نوع درمان چه هستند؟ چگونه می شود این عوارض جانبی را درمان کرد؟
  • برای آمادگي شروع درمان چه کاری بايد انجام دهم؟
  • درمان چه اثری روی فعالیت‌های طبیعی ِ من خواهد داشت؟ آیا مشکلات ادراری خواهم داشت؟ مشکلات گوارشی
  • مانند اسهال یا خونریزی از مقعد چه‌طور؟ آیا درمان اثری روی فعالیت جنسی من ايجاد خواهد كرد؟
  • هزينه درمان چقدر است؟ و آیا توسط بیمه پرداخت می‌شود؟

جراحی

جراحی رایج‌ترین درمان مورد استفاده برای سرطان کولورکتال است.

  • کولونوسکوپی : ممکن است یک پولیپ بدخیم کوچک از کولون یا قسمت بالایی رکتوم بيمار به‌وسیله کولونوسکوپ خارج شود. بعضی از تومورهای کوچک را نيز از راه مقعد بدون استفاده از کولونوسکوپ خارج مي‌كنند.
  • لاپاراسکوپی : سرطان کولون در مراحل ابتدایی را به کمک یک لوله باریکِ دارای روشنایی به نام لاپراسكوپ (Laparoscope) خارج مي‌كنند. به اين نحو كه سه یا چهار برش کوچک به داخل شکم داده می‌شود. سپس جراح به‌وسیله لاپراسکوپ داخل شکم را می‌بیند. و تومور و قسمت‌هایی از کولون را برمي‌دارد. در صورت لزوم غدد لنفاوی مجاور نیز برداشته مي‌شوند. جراح برای بررسی گسترش سرطان، بقیه روده و کبد را هم مورد ملاحظه قرار مي‌دهد.
  • جراحی باز : جراح یک برش وسیع برای برداشتن تومور و قسمت‌هایی از کولون یا رکتوم سالم روی شکم ایجاد می‌کند. بعضی از غدد لنفاوی مجاور نیز خارج می‌شوند. آن‌گاه جراح برای بررسی گسترش سرطان، بقیه روده و کبد را هم دقيقاً مورد ملاحظه قرار مي‌دهد.

وقتی قسمتی از کولون یا رکتوم خارج می‌شود، معمولاً جراح بخش‌های سالم را دوباره به هم متصل مي‌کند، اما بعضی اوقات اتصال دوباره امکان ندارد. در این موارد، جراح برای خروج مواد زائد (مدفوع) از بدن راه جدیدی درست می‌کند،به اين نحو كه یک سوراخ (استوما، Stoma) در دیواره شکم ایجاد می‌کند، انتهای بالایی روده را به استوما متصل می‌کند، و انتهای دیگر را می‌بندد. عملی که برای ایجاد استوما انجام می‌شود کولوستومی (Colostomy) نام دارد. یک کیسه برای جمع‌آوری مواد زائد روی استوما را می‌پوشاند، و یک ماده چسبنده آن را در محلش نگاه می‌دارد.

برای اکثر بیماران، استوما موقتی است. و فقط تا زمانی‌که کولون یا رکتوم بعد از جراحی بهبود پیدا می‌کند لازم است. بعد از بهبود، جراح بخش‌های روده را دوباره به هم متصل می‌کند و استوما را می‌بندد. بعضی بيماران مخصوصاً کسانی که تومور در بخش پایینی رکتوم آنها قرار دارد به استومای دائمی نیاز دارند.

بيماراني که کولوستومی مي‌شوند گاهي دچار تحریک پوست اطراف استوما مي‌شوند. پزشک، پرستار، یا متخصص درمان استومای روده‌ایِ (Enterostomal Therapist) به بیمار آموزش مي‌دهند كه چگونه محل استوما را تمییز نگاه دارد و از تحریک و عفونت جلوگیری کنید. بخش توانبخشي اطلاعات بیش‌تری تحت عنوان چگونه بيماران بايد از استوما مراقبت کنند، دارد.

زمان بهبود پس از عمل، از يك بيمار به بيمار دیگر متفاوت است. ممکن است برای چند روز اول احساس ناراحتی کنید. دارو به کنترل درد کمک می‌کند. قبل از جراحی باید دربارۀ شیوه تسکین و يا كاهش درد با پزشک یا پرستار خود صحبت کنید. بعد از عمل اگر به مسكن بیش‌تری احتیاج داشتید، پزشک ميزان آن را متناسب با وضع شما تنظیم مي‌کند.

احتمال دارد که بیمار برای مدتی احساس خستگی یا ضعف کند. همچنین گاهی وقت‌ها جراحی باعث یبوست یا اسهال می‌شود. گروه مراقبت پزشکی بيمار را از نظر علامت‌های خونریزی، عفونت، یا مشکلات دیگری که احتیاج به درمان فوری دارند، تحت‌نظر می‌گیرد.

قبل از آغاز درمان سؤال‌هاي زیر از پزشک مناسب به‌نظر مي‌رسد :

  • مراحل این بیماری چیست؟ آیا سرطان گسترش پیدا کرده است؟
  • انتخاب‌های درمانی من کدامند؟ کدام را برای من پیشنهاد می‌کنید؟ آیا بر روي من بیش‌تر از یک نوع درمان انجام می‌شود؟
  • فوایدی که برای هر نوع درمان انتظار دارید چيست؟
  • خطرها و عوارض جانبی احتمالی هر نوع درمان چه هستند؟ چگونه می شود این عوارض جانبی را درمان کرد؟
  • برای آمادگي شروع درمان چه کاری بايد انجام دهم؟
  • درمان چه اثری روی فعالیت‌های طبیعی ِ من خواهد داشت؟ آیا مشکلات ادراری خواهم داشت؟ مشکلات گوارشی
  • مانند اسهال یا خونریزی از مقعد چه‌طور؟ آیا درمان اثری روی فعالیت جنسی من ايجاد خواهد كرد؟
  • هزينه درمان چقدر است؟ و آیا توسط بیمه پرداخت می‌شود؟

شیمی‌درمانی

در شیمی‌درمانی از داروهای ضد سرطان برای کشتن سلول‌های سرطانی استفاده می شود. داروها وارد جریان خون می‌شوند و روی سلول‌های سرطانی در سرتاسر بدن اثر می‌گذارند.

معمولاً داروهای ضد سرطان از راه رگ تزريق می‌شوند، اما بعضی از آنها به‌صورت خوراکی به بیمار داده می‌شوند. ممکن است شما در بخش سرپایی بیمارستان، در مطب پزشک، یا در خانه درمان شوید. به‌ندرت نياز به بستري شدن در بیمارستان خواهيد داشت.

عوارض جانبی شیمی‌درمانی عمدتاً بستگی به نوع دارو و دوز (میزان دارو در خون) دارد. این داروها می‌توانند به آن دسته از سلول‌های طبیعی که سریع تقسیم می‌شوند نيز آسیب برسانند.

  • سلول‌های خون : این سلول‌ها با عفونت مبارزه می‌کنند، به انعقاد خون کمک می‌کنند، و اکسیژن را به تمام بخش‌های بدن می‌رسانند. وقتی که داروها روی سلول‌های خونی اثر می‌گذارند، بیش‌تر احتمال دارد که فرد دچار عفونت شود، در برخي نقاط بدن او کبودي ايجاد شود و یا به‌آسانی خونریزی کند وخیلی ضعیف یا خسته شود.
  • سلول‌های ریشه موها : شیمی‌درمانی معمولاً باعث ریزش مو مي‌شود. اما موهای بيمار، مدتي پس از شيمي‌درماني دوباره رشد خواهند کرد، اما احتمالاً رنگ و جنسشان تغییر مي‌کند.
  • سلول‌های پوشاننده دستگاه گوارش : شیمی‌درمانی معمولاً باعث کاهش اشتها، تهوع و استفراغ، اسهال، یا زخم‌های دهان و لب مي‌شود.

شیمی‌درمانی سرطان کولورکتال گاهي باعث دردناک شدن و قرمز شدن پوست کف دست و پا مي‌شود، و ممکن است پوسته‌ریزیِ پوست ایجاد شود.

گروه مراقبت پزشکی راه‌هایی برای کنترل بسیاری از این عوارض جانبی به بیمار پیشنهاد مي‌کند. بیش‌تر عوارض جانبی وقتی درمان تمام ‌شود از بین می‌روند.

خواندن مقالة پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) به نام «شما و شیمی‌درمانی: راهنمای کمک به خود در طول درمان سرطان» را به شما توصيه مي‌كنيم.

درمان بیولوژیک

بعضی از مبتلایان به سرطان کولورکتالِ گسترش یافته، آنتی بادیِ مونوکلونال (تک دودمانی)، که نوعی درمان بیولوژیک است دریافت می‌کنند.

آنتی‌بادی‌های مونوکلونال به سلول‌های سرطان کولورکتال متصل می‌شوند، و در رشد سلول‌های سرطانی و گسترش سرطان، تداخل ایجاد می‌کنند. بیماران، آنتی‌بادی تک‌دودمانی را از راه رگ در مطب پزشک، بیمارستان، یا درمانگاه دریافت می‌کنند. بعضی بیماران همزمان شیمی درمانی نیز مي‌شوند.

در طول درمان، گروه مراقبت پزشکی مراقب نشانه‌هایی از بعضی مشکلات هستند. بعضی‌ها برای پیشگیری از یک واکنش حساسیتی (آلرژیک) احتمالی، از دارو استفاده می‌کنند. عوارض جانبی عمدتاً بستگی به نوع آنتی‌بادیِ مونوکلونال مورد استفاده دارد. عوارض جانبی شامل بثورات پوستي، تب، دردهاي شکمی، استفراغ، اسهال، تغییرات فشار خون، خونریزی، یا مشکلات تنفسی است كه معمولاً بعد از اولین درمان خفیف‌تر می‌شوند.

خواندن مقالة پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) در مورد درمان بیولوژیک تحت عنوان: «درمان‌هایی که از دستگاه ایمنی بدن برای مقابله با سرطان استفاده می‌کنند» هم مفید است.خواندن مقالة پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) در مورد درمان بیولوژیک تحت عنوان: «درمان‌هایی که از دستگاه ایمنی بدن برای مقابله با سرطان استفاده می‌کنند» هم مفید است.

این سؤال‌ها قبل از شیمی‌درمانی یا درمان بیولوژیک از پزشک مناسب به‌نظر مي‌رسد :

  • چه داروهایی برای من تجویز می‌شود؟ این داروها چکار می‌کنند؟
  • درمان چه زمانی آغاز می‌شود؟ چه زماني تمام می‌شود؟ هر چند وقت يكبار تكرار مي‌شود؟
  • برای درمان به کجا خواهم رفت؟ آیا بعد از درمان می‌توانم تا خانه رانندگی کنم؟
  • برای مراقبت از خود در طول درمان چه کاری بايد انجام دهم؟
  • از کجا می‌فهمیم که درمان مؤثر است؟
  • بروز کدام یک از عوارض جانبی را بايد اطلاع دهم؟
  • آیا عوارض بلندمدت هم وجود خواهند داشت؟

پرتودرمانی

در پرتودرمانی (Radiation Therapy) از پرتوهای (اشعه) با انرژی بالا برای کشتن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. پرتودرمانی فقط در محل مورد درمان اثر می‌گذارد.

پزشکان از انواع مختلفی از پرتو‌درمانی برای درمان سرطان استفاده می‌کنند. بعضی وقت‌ها بیماران دو نوع پرتو دریافت می‌کنند.

  • پرتوخارجی : پرتو از یک دستگاه در خارج از بدن بيمار تابانده می‌شود. رایج‌ترین دستگاهی که برای پرتودرمانی مورد استفاده قرار مي‌گيرد تسهیل‌کننده خطی     (Linear Accelerator) نام دارد. اکثر بیماران برای درمانشان مجموعاً 5 روز در هفته و برای چند هفته به بیمارستان یا درمانگاه می‌روند.
  • پرتو داخلی (کاشت پرتو یا براکی‌تراپی) : پرتو از یک ماده رادیواکتیو که در یک لوله باریک که مسقیماً داخل تومور یا نزدیکی آن كار گذاشته شده تابيده مي‌شود. بیمار در بیمارستان بستري مي‌شود و وسیله کاشته شده مجموعاً برای چند روز در محلش می‌ماند که معمولاً قبل از اینکه بیمار به خانه برود خارج می‌شود.
  • پرتودرمانی هنگام عمل (IORT) : در بعضی موارد دادن پرتو در طول عمل انجام می‌شود.

عوارض جانبی عمدتاً به ميزان پرتوتابی و آن قسمت از بدن که تحت درمان قرار می‌گیرد بستگي دارد. پرتودرمانیِ شکم و لگن معمولاً باعث تهوع، استفراغ، اسهال، مدفوع خونی، یا حرکات روده‌ای فوری (نیاز به دفع مدفوع فوری) مي‌شود. گاهي نيز باعث مشکلات ادراری، مانند عدم توانایی در کنترل ادرار مي‌شود. علاوه بر این پوست بیمار در محل مورد درمان قرمز، خشک، و حساس مي‌شود، به‌خصوص پوست اطراف مقعد بسیار حساس است.

احتمال زیادی وجود دارد که بیمار در طول پرتودرمانی به‌خصوص در چند هفته آخر درمان خیلی خسته شود. در عین حالی که استراحت مهم است، پزشکان معمولاً به بیماران توصیه می‌کنند تا جایی که امکان دارد فعال باشند.

با آنكه عوارض جانبی شیمی‌درمانی می‌توانند آزار دهنده باشند و معمولاً پزشک آنها را درمان یا کنترل مي‌کند، پس از پایان درمان از بین می‌روند.

خواندن مقالة پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) تحت عنوان «شما و پرتودرمانی: راهنمایی برای کمک به خود در طول درمان سرطان»، هم مفید است.

می‌توانید این سؤال‌ها را از پزشک خود دربارۀ پرتودرمانی بپرسید :

  • چرا به این درمان نیاز دارم؟
  • چه زمانی درمان شروع می‌شود؟ و چه زماني تمام می‌شود؟
  • در طول درمان چه احساسی خواهم داشت؟
  • چگونه می‌فهمیم که درمان مؤثر است؟
  • برای مراقبت از خود در طول درمان چه کاری می‌توانم انجام دهم؟
  • آیا می‌توانم به فعالیت‌های عادي خود ادامه دهم؟
  • آیا عوارض طولانی مدت وجود دارند؟

درمان سرطان کولون

بیش‌تر بیماران مبتلا به سرطان کولون با جراحی درمان می‌شوند. بعضی بیماران، هم جراحی و هم شیمی‌درمانی می‌شوند و بعضی از كساني که بیماری پیشرفته دارند درمان بیولوژیک (زیست شناختی) می‌شوند.

مبتلایان به سرطان کولون به‌ندرت به کولوستومی نیاز پیدا می‌کنند.

با آنکه پرتودرمانی به‌ندرت برای درمان سرطان کولون استفاده می‌شود، لكن گاهی برای تسکین درد و علائم دیگر مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

درمان سرطان رکتوم

در تمامی مراحل سرطان رکتوم، جراحی رایج‌ترین درمان است. بعضی از بيماران، جراحی، پرتودرمانی، و شیمی‌درمانی می‌شوند و بعضی از كساني که بیماری پیشرفته دارند درمان بیولوژیک (زیست شناختی) می‌شوند.

از هر هشت بیمار مبتلا به سرطان رکتوم، یک نفر به کولوستومی دائمی نیاز دارد.

پرتودرمانی ممکن است قبل یا بعد از جراحی انجام شود. بعضی بیماران قبل از جراحی پرتودرمانی می‌شوند تا تومور جمع شود (کوچک شود)، و بعضی‌ها هم بعد از عمل، پرتودرمانی می‌شوند تا سلول‌هایی که باقی مانده است کشته شوند. در بعضی از بیمارستان‌ها ممکن است بیمار در طول عمل جراحی پرتودرمانی شود، و بعضي از بیماران نيز فقط برای تسکین درد و علائم دیگر که به علت سرطان ایجاد می‌شوند، پرتودرمانی مي‌شوند.

تغذیه و فعالیت بدنی

درست خوردن و فعال بودن تا حد امکان، مهم است.

بیمار برای حفظ وزن مناسب در طول و بعد از جراحی، نیاز به مقدار مناسب کالری دارد، پروتئین، ویتامین و مواد مغذی کافی نيز مورد نياز اوست. درست غذا خوردن به بیمار کمک می‌کند تا احساس بهتر و انرژی بیش‌تری داشته باشد.

شاید درست خوردن مشکل باشد. گاهی اوقات به خصوص در طول درمان یا بلافاصله بعد از آن، ممکن است بيمار اشتها نداشته باشد یا احساس ناراحتی یا خستگی کند و يا احساس كند مزه غذاها به خوبی قبل نیستند. امکان دارد حالت تهوع، استفراغ، اسهال و زخم‌های دهانی هم داشته باشد.

پزشک، متخصص تغذیه یا مسئول مراقبت پزشکیِ می‌توانند راه‌هایی برای مقابله با این مشکلات پیشنهاد کنند. مقالة پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) با عنوان «نکات مفید دربارۀ خوردن برای بیماران سرطانی» ایده‌ها و دستورهای غذایی مفیدی دارد.

بسیاری معتقدند وقتی فعالند، احساس بهتری دارند. پیاده‌روی، یوگا، شنا و فعالیت‌های دیگر می‌توانند شما را قوی نگاه دارند و انرژی شما را زیاد کنند. البته بايد قبل از انتخاب هر نوع فعالیت بدنی از پزشک نظر بخواهيد. همچنین اگر فعالیت بدنی باعث ایجاد درد یا مشکلات دیگر مي‌شود حتماً پزشک یا پرستار خود را آگاه كنيد.

توانبخشی

بخش مهمی از مراقبت‌های سرطان توانبخشی است. گروه مراقبت پزشکی هر تلاشی می‌کند تا بیمار هرچه سریع‌تر به زندگي طبیعی خود برگردد.

اگر بیمار استوما داشته باشد، باید بداند چگونه از آن مراقبت کند. پزشکان، پرستارها و متخصصین درمان استومای روده‌ای می‌توانند به او کمک کنند. اغلب، متخصصین درمان استومای روده‌ای قبل از جراحی با بیمار دربارۀ اقداماتی که انجام می‌شود، گفت‌وگو می‌کنند. آنها به بيمار می‌آموزند كه چگونه بعد از عمل، از استوما مراقبت کند و دربارۀ مسائل مربوط به شیوه زندگی، از جمله موارد احساسی، فیزیکی (بدنی) و جنسی با او حرف مي‌زنند. آنها معمولاً اطلاعاتی هم دربارۀ منابع و گروه‌های حمایتی در اختیار بيماران قرار مي‌دهند.

مراقبت پس از عمل

مراقبت‌هاي بعد از درمان سرطان کولورکتال از اهميت برخوردار است. حتی وقتی به نظر می‌رسد که سرطان به‌طور کامل از بدن بيمار خارج شده یا درمان شده است، بیماری به علت باقی ماندن سلول‌های سرطانیِ شناسایی نشده در بعضی نقاط بدن بعد از درمان، عود می‌کند. پزشک، روند بهبود و نيز از نظر نشانه‌های عود (بازگشت) زير نظر خواهد داشت. معاينات کلی (Checkups) کمک می‌کند تا مطمئن شویم هر تغییری در سلامت، شناسایی و در صورت لزوم درمان می‌شود.

چکاپ کلی معمولاً شامل معاینه بالینی (معاینه رکتوم با انگشت)، تست‌های آزمایشگاهی (آزمایش خون مخفی مدفوع و آزمایش CEA carcino Embryonic Antigen) کولونوسکوپی، عکس‌های اشعه ايكس، سي.تي.اسکن CT Scan و آزمایش‌های دیگر است. اگر در فاصله بررسی‌های کلی مشکلی داشتید باید با پزشک تماس بگیرید.

مقالة پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) با عنوان «مجموعه‌های به‌سوی آینده: زندگی بعد از درمان سرطان» را هم می‌توانید بخوانيد. این مقاله به سؤال‌هايي دربارۀ مراقبت پس از عمل و مسائل دیگر پاسخ می‌دهد. همچنین شرح می‌دهد چگونه با پزشک خود دربارۀ رسیدن به یک طرح اجرایی برای بهبود و آینده سالم، گفت‌وگو کنید.

طب تکمیلی

طبیعی است که بخواهید به خودتان کمک کنید تا احساس بهتری داشته باشید. بعضی از مبتلایان به سرطان می‌گویند که طب تکمیلی به آنها کمک می‌کند تا احساس بهتری داشته باشند. یک رویکرد وقتی طب تکمیلی نامیده می‌شود که همراه با درمان معمول استفاده شود. طب سوزنی، ماساژ درمانی، فرآورده‌هاي گیاهی، ویتامین‌ها و رژیم‌های خاص و مراقبه (Meditation) نمونه‌هایی از این رویکردها هستند.

اگر به امتحان کردن روش‌های جدید فکر می‌کنید از پزشک خود راهنمايي بخواهيد. چیزهایی که به نظر مطمئن می‌آیند، مانند چای‌های خاص گیاهی، احتمال دارد كه روی روند درمان معمول بيمار اثر بگذارند و گاهي خطرناک باشند. و بعضی رویکردها حتی در صورت تنها استفاده شدن باز هم می‌توانند خطرناک باشند.

شايد خواندن مقالة پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) با عنوان «فکر کردن دربارۀ طب تکمیلی و جایگزین: راهنمایی برای مبتلايان به سرطان» برای شما مفید باشد.

قبل از تصمیم‌گیری دربارۀ استفاده از طب تکمیلی و جایگزین می‌توانید از پزشک خود این سؤال‌ها را بپرسید:

  • استفاده از این رویکرد چه منافعی می‌تواند برای من داشته باشد؟
  • خطرات آن چیست؟
  • آیا منافع احتمالی آن بیش‌تر از خطرات آن است؟
  • باید مواظب چه عوارض جانبی باشم؟
  • آیا این روش تغییری روی نحوه کارکرد درمان سرطان من ایجاد می‌کند؟ آیا ممکن است خطری داشته باشد؟
  • آیا این روش در حال مطالعه در پژوهش بالینی است؟
  • چقدر خرج خواهد داشت؟ آیا بیمه هزینه‌ها را می‌پردازد؟
  • آیا می‌توانید مرا به یک متخصص طب تکمیلی و جایگزین ارجاع دهید؟

منبع حمایتی

زندگی با یک بیماری جدی مانند سرطان کولورکتال امري ساده نیست. ممکن است نگران مراقبت از خانواده، حفظ شغل، یا ادامه فعالیت‌های روزمره خود باشید. همچنین نگرانی دربارۀ انواع درمان و کنترل عوارض جانبی، بستری شدن در بیمارستان، و هزینه‌های درمانی هم از نگرانی‌های شایع هستند. پزشکان، پرستارها و سایر اعضای گروه مراقبت پزشکی می‌توانند به سؤال‌هايي دربارۀ درمان، کار، یا فعالیت‌های دیگر پاسخ دهند. اگر بخواهید دربارۀ احساسات یا نگرانی‌های خود حرف بزنيد گفت‌وگو با یک مددکار اجتماعی يا مشاور در روانپزشكي نیز می‌تواند مفید باشد. مددکار اجتماعی معمولاً می‌تواند منابعی برای کمک مالی، رفت‌وآمد، مراقبت در خانه، یا حمایت‌هاي احساسي و هیجانی به شما پیشنهاد کند.

گروه‌های حمایتی نیز می‌توانند کمک کنند. در این گروه‌ها بیماران یا اعضای خانواده آنها برای درمیان گذاشتن و مبادله آنچه دربارۀ مقابله با بیماری و اثرات درمان تجربه كرده‌اند، با بیماران دیگر و اعضای خانواده آنها گفت‌وگو می‌کنند. این گروه‌ها گاهي حمایت‌های شخصی، یا حمایت از طریق تلفن، یا اینترنت را عرضه مي‌کنند. می‌توانید با یک عضو گروه مراقبت پزشکی خود دربارۀ پیدا کردن یک گروه حمایتی صحبت کنید.

براي دستيابي به مراكز دولتي و غيردولتي حمايتي مي‌توانيد به پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) مراجعه كنيد.

همچنين مقالة پايگاه علمي، پزشكي و آموزشي مؤسسة تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان (www.ncii.ir) با عنوان. «صرف وقت: حمایت برای بیماران مبتلا به سرطان» براي شما سودمند خواهد بود.

امیدبخشی تحقیقات سرطان

تحقیق در زمینۀ پیشگیری.
تحقیق در زمینۀ غربالگری و تشخیص.
تحقیق در زمینۀ درمان.

پزشکان سرتاسر دنيا در حال انجام انواع مختلفی از پژوهش‌های بالینی (مطالعات تحقیقی که افراد به‌صورت داوطلبانه در آن شرکت می‌کنند) هستند. پزشکان در این پژوهش‌ها روش‌های جدید برای پیشگیری، شناسایی، و درمان سرطان کولورکتال را مورد مطالعه قرار مي‌دهند.

پژوهش‌های بالینی برای پاسخ به سؤال‌هاي مهم و برای اطمینان از بی خطر و مؤثر بودن روش‌های جدید طراحی و اجرا می‌شوند. در حال حاضر تحقیقات به پیشرفت‌هایی رسیده و محققان به پژوهش‌هاي خود برای دست يافتن به روش‌های مؤثرتر ادامه می‌دهند.

در صورتی‌که ثابت شود رویکرد جدید مؤثر است، كساني که به پژوهش بالینی می‌پیوندند احتمالاً جزو اولین‌ها هستند که از مزایای آن بهره‌مند می‌شوند. و حتي اگر شرکت‌کننده در پژوهش مسقیماً نفع نبرد، با کمک به پزشکان برای آگاهي بیش‌تر دربارۀ بیماری و نحوه کنترل آن، سهم مهمی در پیشرفت علم پزشکی دارد. با آنكه پژوهش‌های بالینی در مواردي خطراتی دارد، ولي محققان تمام تلاش خود را به‌كار مي‌برند تا از بیماران محافظت کنند.

اتحقیق در زمینۀ پیشگیری

برای پی بردن به اینکه آیا مکمل های غذایی یا داروها می توانند از ایجاد سرطان کولورکتال جلوگیری کنند یا نه، پژوهش‌هايي در حال انجام است. به‌عنوان مثال، محققان در حال مطالعه روی ویتامین D ومکمل‌های کلسیم، مکمل‌های سلنيوم (Selenium) و داروی سلكوكسيب (Celecoxib) در بيماراني هستند که پولیپ دارند.

تحقیق در زمینۀ غربالگری

دانشمندان در حال آزمایش روش‌های جدید برای بررسی پولیپ‌ها و سرطان کولورکتال هستند. آنها در حال مطالعه سیگموئیدوسکوپی مجازی هستند. که یک نوع سي.‌تي‌.اسکن از کولون است. در این روش از داخل کولون عکس‌های اشعه ايكس X می‌گیرند.

تحقیق در زمینۀ درمان

محققان همچنين در حال مطالعه شیمی‌درمانی و درمان بیولوژیک هستند. آنها داروهای جدید، ترکیبات جدید، و غلظت‌های دارویی مختلف را مورد بررسی قرار مي‌دهند و نيز به دنبال روش‌هایی برای كاستن از عوارض جانبی درمان هستند.



نــــــظرات
  • بدون نام
  • پنج شنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۳
    خدا همه بیماران و شفا بده، مامان فداکار من رو هم همینطور که به خاطر ما خودش و فدا کرد .........الهی هیچ پدر ومادری بحق علی اصغر ع بیمار نباشند
  • بدون نام
  • دوشنبه ۲۴ شهریور ۱۳۹۳
    خیلی مفید و جامع بود به امید شفای همه بیماران
  • بدون نام
  • شنبه ۲۲ شهریور ۱۳۹۳
    از اطلاعات مفیدتان که به زبان ساده و قابل فهم است بسیار سپاسگزارم
  • بدون نام
  • جمعه ۲۰ تیر ۱۳۹۳
    با تشکر.مطالب گویا و کامل بود .
  • بدون نام
  • پنج شنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۳
    خدا قوت.
  • علی
  • سه شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۳
    امیدوارم همه دوستانی که مثل من با نگرانی درخصوص وضعیت عزیزشون این مطالب مفید رو خوندن؛ هیچ وقت خسته و ناامید نشن ....
  • م
  • یکشنبه ۴ خرداد ۱۳۹۳
    به اميد سلامتي تمام بيماران .
  • علی
  • سه شنبه ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۳
    ممنون از این همه زحمت ی که کشیدید برای راهنمایی ما. من پدرم در سن 60 سالگی است مشکل خون در مدفوع دارد .ازمایش خون هم داده مشکلی در خون ندارد.کلونوسکوپی کرده ودکتر گفته سرطان دارد ولی هنوز جواب پاتولوژی نیامده.می خواستم بدانم الان این بیماری پیشرفت کرده واز نوع بد خیم است یا نه
  • علي ابراهيمي
  • یکشنبه ۳۱ فروردین ۱۳۹۳
    با تشكر از اطلاعات ارزشمند شما من به خاطر كنسر ركتوم تحت عمل جراحي قرار گرفته ام. اگر امكان دارد در مورد طب تكميلي و مراقبتهاي بعد از عمل توضيحات بيشتري بدهيد
  • ليلا
  • یکشنبه ۱۷ فروردین ۱۳۹۳
    سلام. خيلي خيلي ممنون از بابت مطالب مفيدي كه در اختيار خوانندگان قرار ميدهيد.به همه عزيزاني كه با اين مشكل روبرو هستند اين اميد را ميدم كه در حال حاضر درمانهاي موفقي در كشور ما انجام ميگيرد.اعم از جراحي ، شيمي درماني و راديوتراپي.خواهر من 3سال يپش در سن حدود 40 سالگي متاسفانه به كانسر ركتوم مبتلا شده و عليرغم اينكه برخي از پزشكان اميدي به درمان موفق ايشان نداشتند و لي با لطف الهي در حال حاضر در كمال صحت و سلامت كامل به زندگي در كنار خانواده اش ادامه ميدهد.براي همه هموطنان عزيزم از خداوند مهربان و شافي سلامتي خواهانم به اميد درمان تمامي بيماران صعب العلاج الهي آمين
  • ناصری
  • جمعه ۱۵ فروردین ۱۳۹۳
    سلام ممنوم از اطلاعات خوبتون
  • سارا
  • شنبه ۱۷ اسفند ۱۳۹۲
    عالی برای شفای همه آنها دست به دعا برداریم.
  • سمانه
  • دوشنبه ۵ اسفند ۱۳۹۲
    عالی بود ..... ممنونم
  • بدون نام
  • سه شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۲
    بايد اشخاصي كه نقش پرستاراين افراد بيمار رادارند واغلب فرزندان اين انسان هاي بيمار هستند راستود.من ازنزديك شاهد پرستاري طولاني مدت (بيش از 10سال)يك خانم از مادر بيمارشان بودم كه متحمل چه زحمت هاي خصوصا"درسالهاي آخر بيماري بوده است .دلسوزانه از مادرشان پرستاري كرده وجواني شان را گذاشتند وازدواج هم نكردند .
  • ابوذر
  • چهارشنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۲
    خیلی عالی بود
  • پیمان
  • شنبه ۵ بهمن ۱۳۹۲
    بسیار عالی.....
  • پیمان
  • شنبه ۵ بهمن ۱۳۹۲
    سپاسگزارم....
  • امیر
  • چهارشنبه ۱۱ دی ۱۳۹۲
    ممنون از شما
  • مريم
  • یکشنبه ۲۴ آذر ۱۳۹۲
    بسيار عالي و مفيد بود. ممنون
  • یگانه
  • شنبه ۴ آبان ۱۳۹۲
    ممنون...مفیدبود
  • بدون نام
  • یکشنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۲
    عالی بود.خدا خیرتان بدهد.
  • امید
  • یکشنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۲
    سلام واقعأ ممنونم از اطلاعات خوبتون موفق باشید همیشه
  • سروش ناز
  • چهارشنبه ۶ شهریور ۱۳۹۲
    عالی بود .متشکرم
  • سروش ناز
  • چهارشنبه ۶ شهریور ۱۳۹۲
    تا چنرد روز پیش که یکی از بستگان عمل کلون انجام داد چیزی در این مورد نمی دانستم با خواندن این مقاله اطلاغات زیادی بدست آوردم عالی بود متشکرم.
  • shokoofeh
  • دوشنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۲
    باتشکر از مطالب مفیدتون. مادرمن در سن۴۴ سالگی مبتلا به کانسر روده بزرگ شدن که به کبدو ریه متازستاز داشته. ۲جلسه شیمی درمانی شدن که حالشون خیلی بهترشده. میخواستم بدونم چقد امکان داره به درمان جواب بده و امیدی به بهبودی هست ؟ و اینکه ازنظر زمانی من چقدر مامانما کنارم دارم؟
  • بدون نام
  • جمعه ۱۸ مرداد ۱۳۹۲
    عالی ...
  • سیدمحمد
  • پنج شنبه ۶ تیر ۱۳۹۲
    باسلام مطالب درج شده خیلی عالی بود اگر می شود راهنمایی درمورد خانواده بیمار نیز مطالبی بنویسید با تشکر
  • میثم
  • چهارشنبه ۲۲ خرداد ۱۳۹۲
    واقعا کامل و خواندنی بود از لطف شما سپاسگزارم
  • عبدالله عبداللهی
  • چهارشنبه ۲۲ خرداد ۱۳۹۲
    بنام خداوند بخشنده مهربان سلام علیکم:واقعا خیلی خوب بود اگه جواب سوالها رم میدادید بهتر میشد.بازهم ممنونم.
  • زیبا
  • چهارشنبه ۲۲ خرداد ۱۳۹۲
    با سلام پدر من 1ماه است به سرطان کولون مبتلا شدند سن ایشان67 است پزشکان جراحی نکردند درمان هم ندادند با توجه به سن ایشان واینکه هنوز به کبد نرسیده چاره ما چیست لطفا برای بیماران سالمند که عمل نمی شوندو با توجه به گسترش این بیماری توضیحی ارایه بفرمایید لطفا جواب را به ایمیلم بفرستین ممنون
  • پ.ب
  • سه شنبه ۱۴ خرداد ۱۳۹۲
    با سلام مادر بزرگ من 3 ماه است به سرطان کولون مبتلا شدند سن ایشان86 است پزشکان جراحی نکردند درمان هم ندادند با توجه به سن ایشان واینکه هنوز به کبد نرسیده چاره ما چیست لطفا برای بیماران سالمند که عمل نمی شوندو با توجه به گسترش این بیماری توضیحی ارایه بفرمایید
  • بدون نام
  • شنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۲
    عالی بود
  • فاطمه
  • چهارشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۲
    خیلی جامع بود. حق یارتان
  • فاطمه
  • سه شنبه ۷ خرداد ۱۳۹۲
    بسیار عالی بود توضیحاتتون ممنون من مادرم مبتلا به سرطان رکتوم هستن در جواب ام ار ای گفته تی 2اندوسونو گفته میخواستم ببینم امید به درمانشون چقدر هست؟ early t3n2m0
  • حامد بردسیر
  • شنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۲
    مقاله کامل وجامعی بود خیلی چیزهای که راجع به سرطان کلون نمیدونستم رو متوجه شدم با تشکر.
  • مهدیه
  • سه شنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۲
    متشکرم
  • بدون نام
  • یکشنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۹۲
    خوب بود
  • بدون نام
  • یکشنبه ۱۸ فروردین ۱۳۹۲
    با سلام پدر بنده كمتر از 1 ماه پيش به دليل وجود دو تومور بدخيم كه در كلونوسكوپي در ركتوم و خم طحالي كولون مشاهده شده بود تحت عمل قرار گرفت ولي تنها تومور ركتوم توسط دكتر خارج شد! كه كلستومي هم لازم نشد و در ازمايش پاتولوژي هم غدد لنفاوي يا جاي ديگر درگير نبود ولي براي بار دوم بايد عمل شوند تا تومور دوم كه از همان نوع بوده و جا مانده را خارج كنند.مي خواستم راهنمايي كنيد كه در چنين شرايطي با چه فاصله زماني مي توان دوباره مريض را عمل كرد و چه خطراتي به اين دليل براي بيمار به وجود خواهد آمد و احتمال كلستومي چه قدر بالاتر مي رود؟
  • ع
  • یکشنبه ۱۱ فروردین ۱۳۹۲
    باتشکر از مطالبتون-یکی از بستگان من جراحی رکتوم داشته وشیمی درمانی موفق نبوده آیا می توان به ادامه حیاتش امید داشت پس از جراحی احساس درد ندارد اما بسیار ضعیف شده و کیسه دارد.ممنون از ارسال پاسخ به ایمیلم.
  • س.ر
  • یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۱
    بنده در سال 86 بعلت بیماری کانسر رکتوم عمل جراحی شده ام وبعد از عمل بعلت باقی نماندن تورم در بدن شیمی درمانی نشده ام آیا امکان عودت بیماری است یا نه. متشکرم
  • محجوب
  • پنج شنبه ۳ اسفند ۱۳۹۱
    بسيار عالي . خيلي صريح وساده همه چيز توضيح داده شده و فكر مي كنم بسيار بسيار قابل استفاده است . متشكرم و پيروز باشيد.
  • حسین الله
  • چهارشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۱
    بیسار تشکر واقعاً مطلب کاملا جامع بود است اما مادر من تقریباً نزدیک به دو ماه میشود که استهال خونی است وقت معاینات انجام دادیم دکتور نوشته the secum up to rectum was normal mucosa and vascular pattern but there was mass on the rectum which friable, irregular and bloodus لطفاً کمک کنید
  • امیر
  • شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۱
    سلام م برادرم 30 سالشه دچار سرطان رکتوم هستش میخواستن بپرسم این بیماری قابل بهبود است
  • بدون نام
  • پنج شنبه ۲۸ دی ۱۳۹۱
    تشکر
  • نسرین
  • چهارشنبه ۲۲ آذر ۱۳۹۱
    سلام وتشکراز اطلاعاتی که دراختیارماقراردادین ماهم دچاربیماری ارثی پلیپ هستیم وبرامون دعاکنید به امید ان روز که دیگر هیچکس مبتلا نشود.الهی امین
  • محبوبه
  • شنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۱
    با سلام خواهرم 21 ساله است و به تازگی جراحی کلون داشته است و در جواب پاتولوژی نوشته در مرحله c2 است و از 6 نمونه غده لنفاوی که بر داشته اند 4 عدد درگیر بوده است . 12 جلسه شیمی درمانی شروع شده است به مدت 6 ماه و الان فقط یک جلسه را رفته اند . ولی در قسمتهای نامعلوم از شکم گاهی سمت راست و گاهی چپ و گاهاً کمر و پشت احساس سوزش دارند . میخواستم بپرسم ایا خطرناک است و چقدر شانس ادامه زندگی دارند و از همه مهمتر در مرود رژیم غذایی و اینکه چه چیزی بخورند سوال داشتم . با تشکر فراوان
  • آیت
  • یکشنبه ۵ آذر ۱۳۹۱
    لطفا در باره کانسر رکتوم نوع t3n1در فاصله4سانتی نحوه درمان را راهنمائی کنید .با تشکر
  • بدون نام
  • سه شنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۱
    با تشکر
  • محمد رضا
  • یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۱
    خیلی خیلی خیلی تشکر
  • حبیب شبستری
  • یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۱
    باسلام واحترام ، مطالب بسیار روان ، سلیس و مورداستفاده است . بسیارگویا وبرای افرادعادی نیزقابل فهم می باشد.بنوبه خودم بخاطردراختیارگذاردن این مطالب ازشما تشکرمی کنم.
  • فاطمه ترابی
  • سه شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۱
    مطالب فوق العاده جامع بود مادر من عمل جراحی روده را انجام و شیمی درمانی میشود stage 3 با 2 لنفوم درگیر چقدر احتمال عود مجدد دارد؟طول عمر مفید چقدر است ؟تغذیه برای ادامه زندگی چگونه باشد ؟با تشکر
  • مصطفی محمدی واوسری
  • جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۱
    بابت اطلاعاتی که دادید ممنونم
  • امیرجعفری
  • پنج شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۱
    سلام دست شما درد نکنه خیلی خوب بود واگر عکس هم داشت شاهکار میشد بازهم ممنونم
  • امید
  • شنبه ۸ مهر ۱۳۹۱
    سلام.اطلاعاتی که داده اید بسیار جامع و مفید است.
  • لیلا
  • سه شنبه ۲۸ شهریور ۱۳۹۱
    از مطلب جامع و کاملتون ممنونم یه سوال خیلی مهم دارم یکی از نزدیکان من تومور بدخیم رکتوم داشتن که بعداز پرتو درمانی و جراحی تومور خارج شده ونیازی به کیسه نبوده اما در حال حاضر عدم کنترل مدفوع داره می خواستم بدونم این موضوع موقتیه یا دایمی ؟ درمان داره یا نه ؟واگه قابل درمان هست چه باید کرد؟
  • بدون نام
  • سه شنبه ۲۸ شهریور ۱۳۹۱
    مطالبتون خوب بود اگه ميشه درباره رژيم غذايي بيمار مبتلا به کانسر رکتوم بنويسيد
  • رز
  • دوشنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۱
    با تشکر از شما * لطفا از عکس نیز برای مطالبتان استفاده نمائید.
  • رز
  • دوشنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۱
    با تشکر از شما لطفا از عکس نیز برای مطالبتان استفاده نمایید.
  • محمد
  • چهارشنبه ۴ مرداد ۱۳۹۱
    بسيارخوب وكامل وآموزنده بود.ولي سوالي كه براي من باقي ماتده اينكه اگربيمارداراي سرطان كولون پيشرفته باشديعني جاهايي مثل كبدراهم درگيركرده باشدطوريكه هيچ جراحي حاضرنباشداوراتحت عمل جراحي قراردهدوبيماردرخانه باشدودچارعوارضي مثل ضعف شديدوبي تحركي-ادم اندام تحتاني ودرنهايت دچاريبوست شديدشودچكارميتوانيم انجام دهيم.متشكرم
  • حميده
  • چهارشنبه ۶ اردیبهشت ۱۳۹۱
    باتشكر از اطلاعات جامع ومفيد اين مقاله.
  • علي
  • دوشنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۹۱
    بسيار كامل بود ممنون
  • مونا
  • چهارشنبه ۲۴ اسفند ۱۳۹۰
    lotfan da morede shimi darmani va avarez bad az an raham matlab benevisid mer30
  • بلادي نژاد
  • یکشنبه ۲۵ دی ۱۳۹۰
    سلام بسيار عالي و جامع و مفيد و آموزنده بود واقعا دستتان درد نكند چگونه ميتوانم با شما همكاري داشته باشم با تشكر
  • ليلا
  • یکشنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۰
    سلام مطالب بسيار جامع بود ممنونم
ارســال نـظر
کاربر گرامی برای طرح سوالات پزشکی به بخش مشاوره سلامت مراجعه نمایید تا سوال شما توسط متخصصین موسسه پاسخ داده شود. به سوالاتی که در این بخش ارسال میشوند ترتیب اثر داده نمیشود.

نام (اختیاری)
پست الکترونیک(اختیاری)
آدرس وبسایت یا وبلاگ (اختیاری)
نظرشمــا
همزمان با تأیید انتشار نظر من، به من اطلاع داده شود.
اظهارنظرهای جدید به این مطلب،به ایمیل من ارسال گردد
* لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید *
لطفا حاصل عبارت را در محل زیر وارد نمایید:
= 4 + 4

مقالات آنچه باید دربارۀ سرطان کولون و رکتوم بدانید

مشاوره سلامت

عضو خبرنامه شوید



مطالب ارائه شده در پايگاه اينترنتي موسسه تحقیقات، درمان و آموزش سرطان صرفا جهت اطلاع رساني و افزايش آگاهي عمومي تهيه شده و جايگزين توصيه ها و دستورات پزشكي فردي نبوده، لازم است در هر مورد با پزشك معالج مشورت شود
صفحه اصلی درباره ما نقشه سایت حفظ حریم شخصی ارتباط با ما پست الکترونیکی اعضاء